พฤติกรรมการใช้สารป้องกันกำจัดศัตรูข้าวและสารพิษตกค้างในผลผลิตข้าว ของเกษตรกรภายใต้ศูนย์ข้าวชุมชน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ศูนย์ข้าวชุมชนเป็นแหล่งผลิตและกระจายเมล็ดพันธุ์ข้าวพันธุ์ดี และเป็นจุดสาธิตเพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตข้าว การจัดทำแปลงขยายพันธุ์เป็นขั้นตอนที่สำคัญในกระบวนการผลิตเมล็ดพันธุ์เป็น การปฏิบัติอันดับแรกที่กำหนดคุณภาพเบื้องต้นของเมล็ดพันธุ์ที่ผลิตได้ ปริมาณและคุณภาพของเมล็ดพันธุ์จะดีมากน้อยเพียงใดขึ้นกับการปฏิบัติดูแลรักษา เมล็ดพันธุ์ที่ได้จากแปลงขยายพันธุ์ที่มีคุณภาพต่ำจะไม่สามารถปรับปรุงให้เป็นเมล็ดพันธุ์ที่มีคุณภาพดีได้ ซึ่งเมล็ดพันธุ์ที่ไม่ผ่านมาตรฐานและเมล็ดพันธุ์ที่เหลือ จากการจำหน่ายจะถูกนำมาสีเป็นข้าวสารสำหรับการบริโภคในครัวเรือนหรือจำหน่ายในท้องตลาดทั่วไป งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาพฤติกรรมการใช้สารป้องกันกำจัดศัตรูข้าวและการตกค้างของสารป้อง
กันกำจัดศัตรูข้าวในผลผลิตข้าวของเกษตรกรที่อยู่ภายใต้ศูนย์ข้าวชุมชนทั่วประเทศ จำนวน 8 เขต โดยการสัมภาษณ์ จังหวัดละ 50 และ 100 ราย ช่วงเดือนมกราคม 2564–สิงหาคม 2565 พบว่า เกษตรกรใช้สารป้องกันกำจัดแมลงที่มีรายงานทำให้เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลเกิดการระบาดเพิ่มซึ่งไม่แนะนำให้ใช้ในนาข้าว และสารที่เป็นวัตถุอันตรายกำจัดแมลง ไร และสัตว์ศัตรูพืชที่ห้ามใช้ทางการเกษตร การใช้สารป้องกันกำจัดศัตรูข้าวที่กรมการข้าวแนะนำ พบเกษตรกรจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ลพบุรี และชัยนาท ใช้ในระยะแตกกอสูงที่สุด (34.44-43.71%) ข้าวระยะออกรวงพบเกษตรกรจังหวัดปราจีนบุรี นครนายก ฉะเชิงเทรา และเกษตรกรจังหวัดนครสวรรค์ พิจิตร พิษณุโลก ใช้สารป้องกันกำจัดศัตรูข้าวสูงสุด (7.67-20.93%) เมื่อตรวจวิเคราะห์การตกค้างของสารป้องกันกำจัดศัตรูข้าวของผลผลิตข้าว 204 ตัวอย่าง พบสารตกค้าง 60 ตัวอย่าง (ร้อยละ 29) ตัวอย่างข้าวจังหวัดชัยนาท นครสวรรค์ พิจิตร และพิษณุโลก พบจำนวนตัวอย่างมีสารตกค้างสูงสุด ตรวจพบ azinphos methyl, dichlorvos, deltamethrin, ethiprole, thiophanate-methyl, cyproconazole, propiconazole, tebuconazole และ tricyclazole ปริมาณที่พบไม่เกินค่ากำหนดของมาตรฐาน Codex’s MRLs แต่เกินค่ากำหนดของมาตรฐาน EU-MRLs ข้อมูลดังกล่าวนี้จะเป็นการติดตามสถานการณ์การใช้สารเคมีในการผลิตข้าวและสารตกค้างในผลผลิตข้าวของเกษตรกรภายใต้ศูนย์ข้าวชุมชนทั่วประเทศ และใช้เป็นแนวทางในการบริหารจัดการการใช้สารป้องกันกำจัดศัตรูข้าวอย่างถูกต้องและเหมาะสมตามคำแนะนำของทางราชการ เกิดการถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตข้าวที่ถูกต้องและเหมาะสมให้แก่เกษตรกรในชุมชน นำไปสู่การลดการใช้สารเคมีในอนาคตและการพัฒนาอย่างยั่งยืน สอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาลที่มุ่งเน้นในการขับเคลื่อนโมเดลเศรษฐกิจ BCG (Bio-Circular-Green Economy)
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กองพัฒนาระบบและรับรองมาตรฐานสินค้าพืช. 2565. คู่มือคำแนะนำ การสืบค้นค่ามาตรฐานด้านความปลอดภัยอาหารของประเทศไทยและประเทศคู่ค้า. กรุงเทพมหานคร: กรมวิชาการเกษตร.
กองวิจัยและพัฒนาข้าว. 2562. ศัตรูข้าว และการป้องกันกำจัด.กรุงเทพมหานคร: กรมการข้าว.
คณะอนุกรรมการพิจารณามาตรฐานอาหารระหว่างประเทศ สาขาสารพิษตกค้าง. 2565. ประชุม คณะอนุกรรมการพิจารณามาตรฐานอาหารระหว่างประเทศ สาขาสารพิษตกค้าง ครั้งที่ 41-1/2565. วันที่ 31 มกราคม 2565 ห้องประชุม 321 อาคาร 3 ชั้น 2 สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร.
จินตนา ไชยวงค์ วันทนา ศรีรัตนศักดิ์ สุกัญญา อรัญมิตร และ อุรัสยาน์ บูลย์ประมุข. 2556. พฤติกรรมการใช้สารฆ่าแมลงของเกษตรกรพื้นที่ระบาดของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลในภาคกลาง. ใน: การประชุมวิชาการข้าวกลุ่มศูนย์วิจัยข้าวภาคกลาง ภาคตะวันออกและภาคตะวันตก ประจำปี 2555. วันที่ 20-22 มีนาคม 2556. โรงแรม หินสวย-น้ำใส รีสอร์ท อำเภอแกลง จังหวัดระยอง.
ชัยวัส โซวเจริญสุข. 2565. อุตสาหกรรมข้าว. แนวโน้มธุรกิจ/อุตสาหกรรม ปี 2565-67. ค้นเมื่อ 25 ธันวาคม 2565,. https://www.krungsri.com/- th/research/industry/industry-outlook/ag- riculture/rice/io/io-rice-2022.
ดารารัตน์ มณีจันทร์ รัตนวรรณ จันทรศศิธร ผกามาศ วงค์เตย์ รัตติกาล อินทมา ภัทรศยา สายยืด นฤมล เสือแดง วรัญสิตา ใบเด จุฬารักษ์ ศรีศักดา ศุภนัฐ นีซัง และ ณุภาวี สะกัญญา. 2564. การวิเคราะห์สารพิษตกค้างในผลผลิตข้าว และสำรวจการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูข้าวของเกษตรกรจังหวัดสุพรรณบุรีและกาญจนบุรี. วารสารวิชาการข้าว. 12(2), 107-116.
ประชาชาติธุรกิจออนไลน์. 2563. วิกฤตข้าวไทย “เมียนมา” ยังแซง อนาคตหลุดท็อป 3 ส่งออกโลก. ค้นเมื่อ 20 ธันวาคม 2565, https://www.pracha- chat.net/economy/news-551145.
พยอม โคเบลลี่ และธีรดา หวังสมบูรณ์ดี. 2562. สารป้องกันกำจัดศัตรูพืชที่เป็นสารขัดขวางการทำงานของต่อมไร้ท่อ: ผลกระทบต่อผู้ส่งออกข้าวไทย. วารสารวิชาการข้าว. 10(1), 108-119.
รัตติกาล อินทมา ดารารัตน์ มณีจันทร์ ชัยรัตน์ จันทร์หนู กฤษณ์กมล เปาทอง และ วันรียา บุญสัน. 2564. การติดตามสถานการณ์การใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูข้าวของเกษตรกรในการผลิตข้าว เขตภาคกลาง เขตภาคตะวันตก และเขตภาคตะวันออก ของประเทศไทย. ใน: การประชุมวิชาการข้าว กลุ่มศูนย์วิจัยข้าวภาคกลางและตะวันตก และกลุ่มศูนย์วิจัยข้าวภาคตะวันออก ประจำปี 2564. วันที่ 23-25 มีนาคม 2564 ณ ศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี.
วันพร เข็มมุกด์ ประจักษ์ เหล็งบำรุง สุนันทา วงศ์ปิยะชน สุนิสา คงสมโอษฐ์ วิลาวรรณ จั่นแก้ว สุภาวดี ฤทธิสนธิ์ และ วิชชุดา รัตนาการญจน์. 2563. การติดตามและเฝ้าระวังการตกค้างของสารไตรไซคลาโซลและสารเคมีทางการเกษตรในสินค้าข้าว. ใน: การประชุมวิชาการข้าว กลุ่มศูนย์วิจัยข้าวภาคกลางและตะวันตก และกลุ่มศูนย์วิจัยข้าวภาคตะวันออก ประจำปี 2563. วันที่ 10-12 มีนาคม 2564 ณ โรงแรมแซนด์ ดูนส์ เจ้าหลาว บีช รีสอร์ท อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี.
วิชชุดา รัตนาการญจน์ รัศมี ฐิติเกียรติพงศ์ พยอม โคเบลลี่ วันพร เข็มมุกด์ คนึงนิจ ศรีวิไลย สิทธ์ ใจสงฆ์ และ กิตติพงษ์ ศรีม่วง. 2557. คู่มือสำรวจโรคในนาข้าว. สำนักวิจัยและพัฒนาข้าว กรุงเทพมหานคร: กรมการข้าว.
สยาม อรุณศรีมรกต วรพร สังเนตร และ ปิยะรัตน์ ประดังเพชรรัตน์. 2560. การใช้สารเคมีในการทำนาข้าวของเกษตรกรในอำเภอหนองเสือ จังหวัดปทุมธานี. วารสารเกษตรพระวรุณ. 14(2), 173-180.
สัจจา บรรจงศิริ บำเพ็ญ เขียวหวาน บุญญฤทธิ์ มุ่งจองกลาง บุณฑริกา นันทา และปาลีรัตน์ การดี. 2557. การพัฒนาเครือข่ายศูนย์ข้าวชุมชนในเขตลุ่มน้ำมูล. วารสารอิเล็กทรอนิกส์การเรียนรู้ทางไกลเชิงนวัตกรรม. 4(1), 18-35.
สุภราดา สุคนธาภิรมย์ ณ พัทลุง พฤทธิชาติ ปุญวัฒโท เสาวนิตย์ โพธิ์พูนศักดิ์ และศรีจำนรรจ์ ศรีจันทรา.2564. เอกสารวิชาการ คำแนะนำการป้องกันกำจัดแมลง-สัตว์ศัตรูพืชอย่างปลอดภัย..จากงานวิจัย ปี 2564. กลุ่มบริหารศัตรูพืช/กลุ่มกีฏและสัตววิทยา สำนักวิจัยพัฒนาการอารักขาพืช กรุงเทพมหานคร: กรมวิชาการเกษตร.
Yamane, Taro. 1967. Statistics: An Introductory Analysis. Second Edition. New York: Harper and Row.
