การเลือกชนิดพืชอาศัยของแมลงวันแตง Zeugodacus cucurbitae (Coquillett) ในห้องปฏิบัติการ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
แมลงวันแตง (Zeugodacus cucurbitae (Coquillett)) เป็นศัตรูพืชทางการเกษตรที่สำคัญในประเทศไทย การศึกษาการเลือกชนิดพืชอาศัยของแมลงวันแตงในห้องปฏิบัติการด้วยวิธีทดสอบแบบมีตัวเลือก และไม่มีตัวเลือก โดยใช้พืชอาศัยวงศ์แตง 5 ชนิด ได้แก่ ตำลึง แตงร้าน บวบเหลี่ยม ฟักทอง และมะระ วางแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ จำนวน 3 ซ้ำ บันทึกจำนวนดักแด้ และตัวเต็มวัยของแมลงวันแตงที่พบในพืชอาศัย คำนวณเป็นค่าเฉลี่ย และวิเคราะห์ความแปรปรวน พบว่า จำนวนดักแด้ และตัวเต็มวัยที่พบในพืชอาศัยต่างชนิดกันมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ โดยแตงร้านเป็นพืชอาศัยที่มีจำนวนดักแด้ และตัวเต็มวัยของแมลงวันแตงมากที่สุด ทั้งในการทดสอบแบบมีตัวเลือก (ดักแด้ 48.93% ตัวเต็มวัย 24.13%) และแบบไม่มีตัวเลือก (ดักแด้ 43.07% ตัวเต็มวัย 25.27%) อย่างไรก็ตาม ดักแด้ที่ได้จากแตงร้านกลับมีอัตราการฟักเป็นตัวเต็มวัยต่ำกว่าดักแด้ที่ได้จากมะระ ซึ่งมีอัตราการฟักเป็นตัวเต็มวัยสูงที่สุด (แบบมีตัวเลือก 64.94% แบบไม่มีตัวเลือก 78.38%) การศึกษาการเลือกชนิดพืชอาศัยทำให้ทราบถึงปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเลือกเพื่อวางไข่ของแมลงวันแตง ซึ่งสามารถนำผลการวิจัยไปประยุกต์ใช้โดยการใช้กลิ่นจากพืชอาศัยดึงดูดร่วมกับกับดักเพื่อการควบคุมประชากรแมลงวันแตงในพื้นที่ที่มีการระบาดให้ลดลงได้
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมวิชาการเกษตร. 2556. ผักเศรษฐกิจของไทย. กรุงเทพฯ: กรมวิชาการเกษตร.
สัญญาณี ศรีคชา วิภาดา ปลอดครบุรี ยุวรินทร์ บุญทบ และ เกรียงไกร จำเริญมา. 2555. รายงานการวิจัยชีววิทยา การเข้าทำลาย ฤดูกาลระบาดของแมลงวันทองชนิด Bactrocera cucurbitae (Coquillet). กรุงเทพฯ: กรมวิชาการเกษตร.
Aluja, M., and R. L. Mangan. 2008. Fruit fly (Diptera: Tephritidae) host status determination: critical conceptual, methodological, and regulatory considerations. Annual Review of Entomology 53(1), 473-502.
Amin, M.R., T. Sarkar, and I.-J. Chun. 2011. Comparison of host plants infestation level and life history of fruit fly (Bactrocera cucurbitae Coquillett) on cucurbitaceous crops. Horticulture, Environment, and Biotechnology. 52, 541–545.
Bakri, A. 2022. Bactrocera cucurbitae (melon fly). CABI Compendium, CABI Compendium. https://plantwiseplusknowledgebank.org/doi/10.1079/PWKB.Species.17683
Behera, T.K., S. Behera, L.K. Bharathi, K.J. John, P.W. Simon, and J.E. Staub. 2010. Bitter gourd: botany, horticulture, breeding. Horticultural Reviews. 37, 101–141.
Bernays, E.A., and R. F. Chapman. 1994. Host-Plant Selection by Phytophagous Insects. New York: Chapman & Hall.
Dhillon, M.K., R. Singh, J.S. Naresh, and H.C. Sharma. 2005. The melon fruit fly, Bactrocera cucurbitae: a review of its biology and management. Journal of Insect Science. 5(40), 1-16.
Duyck, P.F., and S. Quilici. 2002. Survival and development of different life stages of three Ceratitis spp. (Diptera: Tephritidae) reared at five constant temperatures. Bulletin of Entomological Research. 92(6), 461-469.
Duyck, P.F., J.F. Sterlin, and S. Quilici. 2004. Survival and development of different life stages of Bactrocera zonata (Diptera: Tephritidae) reared at five constant temperatures compared to other fruit fly species. Bulletin of Entomological Research. 94(1), 89–93.
EFSA Panel on Plant Health. 2020. Pest categorisation of non-EU Tephritidae. EFSA Journal. 18(1), e05931.
Farooq, M., S. Baig, S.F. Honey, B.E. Bajwa, Fazlullah, and I.H. Shah. 2020. Evaluation of host susceptibility, preference and offspring performance of Zeugodacus cucurbitae (Coquillett) (Diptera: Tephritidae) on different hosts. International Journal of Tropical Insect Science. 40, 93-99.
Guo, J., W. Xu, Y. Hu, J. Huang, Y. Zhao, L. Zhang, C.-H. Huang, and H. Ma. 2020. Phylotranscriptomics in Cucurbitaceae reveal multiple whole-genome duplications and key morphological and molecular innovations. Molecular Plant. 13(8), 1117–1133.
Hafsi, A., B. Facon, V. Ravigné, F. Chiroleu, S. Quilici, B. Chermiti, and P.-F. Duyck. 2016. Host plant range of a fruit fly community (Diptera: Tephritidae): does fruit composition influence larval perform- ance? BMC Ecology. 16, 1–12.
Harwood, J.F., K. Chen, H. G. Müller, J. L. Wang, R. I. Vargas, and J.R. Carey. 2013. Effects of diet and host access on fecundity and lifespan in two fruit fly species with different life-history patterns. Physiological Entomology. 38(1), 81–88.
Hussain, J., N.U. Rehman, A.L. Khan, M. Hamayun, S.M. Hussain, and Z.K. Shinwari. 2010. Proximate and essential nutrients evaluation of selected vegetables species from Kohat region, Pakistan. Pakistan Journal of Botany. 42(4), 2847–2855.
Jalaluddin, S.M., K. Natarajan, and S. Sadakathulla. 2001. Population fluctuation of the guava fruit fly, Bactrocera correcta (Bezzi) in relation to hosts and abiotic factors. Journal of Experimental Zoology. 4(2), 323-327.
Kumar, S., and B.D. Singh. 2012. 5 Pointed gourd: botany and horticulture. Horticultural Reviews. 39(1), 203-238.
Mahfuza, K., R. Tahira, and A.J. Howlader. 2011. Comparative host susceptibility, oviposition, and colour preference of two polyphagous tephritids: Bactrocera cucurbitae (Coq.) and Bactrocera tau (Walker). Research Journal of Agriculture and Biological Sciences. 7(3), 343-349.
McQuate, G.T., N.J. Liquido, and K.A. Nakamichi. 2017. Annotated world bibliography of host plants of the melon fly, Bactrocera cucurbitae (Cocquillett) (Diptera: Tephritidae). Insecta Mundi. 0527, 1-339.
Miller, N.W., R.I. Vargas, R.J. Prokopy, and B.E. Mackey. 2004. State-dependent attractiveness of protein bait and host fruit odor to Bactrocera cucurbitae (Diptera: Tephritidae) females. Annals of the Entomological Society of America. 97(5), 1063-1068.
Mir, S.H., S.A. Dar, G.M. Mir, and S.B. Ahmad. 2014. Biology of Bactrocera cucurbitae (Diptera: Tephritidae) on cucumber. Florida Entomologist. 97(2), 753–758.
Patel, N.M., and K.A. Patel. 2018. Comparative biology of melon fruit fly, Bactrocera cucurbitae in different cucurbitaceous crops. Journal of Entomology and Zoology Studies. 6(6), 694-698.
Piñero, J.C., I. Jácome, R. Vargas, and R.J. Prokopy. 2006. Response of female melon fly, Bactrocera cucurbitae, to host-associated visual and olfactory stimuli. Entomologia experimentalis et Applicata. 121(3), 261–269.
Piñero, J.C., S.K. Souder, and R.I. Vargas. 2017. Vision-mediated exploitation of a novel host plant by a tephritid fruit fly. PLoS One. 12(4), e0174636.
Ramadan, M.M., and R.H. Messing. 2003. A survey for potential biocontrol agents of Bactrocera cucurbitae (Diptera: Tephritidae) in Thailand. Proceeding of the Hawaiian Entomological Society. 36, 115-122.
Rolnik, A., and B. Olas. 2020. Vegetables from the Cucurbitaceae family and their products: Positive effect on human health. Nutrition. 78, 110788.
San Jose, M., C. Doorenweerd, L. Leblanc, N. Barr, S. Geib, and D. Rubinoff. 2018. Incongruence between molecules and morphology: A seven-gene phylogeny of Dacini fruit flies paves the way for reclassification (Diptera: Tephritidae). Molecular Phylogenetics and Evolution. 121, 139–149.
Sarwar, M., M. Hamed, B. Rasool, M. Yousaf, and M. Hussain. 2013. Host preference and performance of fruit flies Bactrocera zonata (Saunders) and Bactrocera cucurbitae (Coquillett)(Diptera: Tephritidae) for various fruits and vegetables. International Journal of Scientific Research in Environmental Sciences. 1(8), 188–194.
Shahzadi, K., M.A. Khan, T. Gul, T. Ahmad, F. Aslam, M. Ishfaq, and I. Aslam. 2019. Host Preference of Bactrocera cucurbitae (Diptera: Tephritidae). Acta Scientific Agriculture. 3(11), 80–83.
Siderhurst, M.S., and E.B. Jang. 2010. Cucumber volatile blend attractive to female melon fly, Bactrocera cucurbitae (Coquillett). Journal of Chemical Ecology. 36(7), 699-708.
Tallamy, D.W., J. Stull, N.P. Ehresman, P.M. Gorski, and C.E. Mason. 1997. Cucurbitacins as feeding and oviposition deterrents to insects. Environmental Entomology. 26(3), 678–683.
Thompson, J.N. 1988. Evolutionary ecology of the relationship between oviposition preference and performance of offspring in phytophagous insects. Entomologia Experimentalis et Applicata. 47(1), 3-14.
Ullah, M.S., G. Das, and K.S. Islam. 2008. Biology and host suitability of cucurbit fruit fly, Bactrocera cucurbitae (Coq.): a comparative study on five different cucurbit species. Journal of Agroforestry and Environment. 2(1), 1–6.
Uthpala, T.G., R.A.U. Marapana, K.P. Lakmini, and D.C. Wettimuny. 2020. Nutritional bioactive compounds and health benefits of fresh and processed cucumber (Cucumis sativus L.). Sumerianz Journal of Biotechnology. 3(9), 75-82.
Vargas, R.I., J.C. Piñero, and L. Leblanc. 2015. An overview of pest species of Bactrocera fruit flies (Diptera: Tephritidae) and the integration of biopesticides with other biological approaches for their management with a focus on the Pacific region. Insects. 6(2), 297–318.
Vargas, R.I., J.C. Piñero, and N.W. Miller. 2018. Effect of physiological state on female Melon fly (Diptera: Tephritidae) attraction to host and food odor in the field. Journal of Economic Entomology. 111(3), 1318–1322.
Wu, B., K. Shen, K. An, J. Huang, and R. Zhang. 2011. Effect of larval density and host species on preimaginal development of Bactrocera tau (Diptera: Tephritidae). Journal of Economic Entomology. 104(6), 1840-1850.
