บทบาทของเกษตรกรในการจัดการพื้นที่ป่าผ่าน การปลูกกาแฟแบบยั่งยืนในระบบวนเกษตร

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาบทบาทของเกษตรกรในการจัดการพื้นที่ป่าผ่านการปลูกกาแฟแบบยั่งยืนในระบบวนเกษตร โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงเอกสาร (documentary research) เป็นหลัก รวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลจากเอกสารทั้งปฐมภูมิและทุติยภูมิ อาทิ กฎหมาย บทความวิชาการ รายงานจากหน่วยงาน และวิทยานิพนธ์ โดยผ่านกระบวนการคัดเลือกเอกสารตามเกณฑ์ของ จอห์น สก็อตต์ เพื่อประเมินความน่าเชื่อถือและความแท้จริงของข้อมูล แบ่งเป็น 1) วรรณกรรมภาษาไทย จำนวน 14 ฉบับ และ 2) วรรณกรรมภาษาต่างประเทศ จำนวน 11 ฉบับ  จากผลการวิจัยเชิงเอกสารพบว่า การปลูกกาแฟในระบบวนเกษตรมีบทบาทสำคัญต่อการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และเสริมสร้างรายได้อย่างยั่งยืนให้แก่เกษตรกร โดยเฉพาะกาแฟสายพันธุ์อาราบิก้าบนพื้นที่สูงของภาคเหนือที่มีคุณภาพเป็นที่ยอมรับในระดับสากล และพบว่าเกษตรกรมีบทบาททั้งในด้านเศรษฐกิจ เช่น การเพิ่มมูลค่าและการรับรองมาตรฐาน ด้านสังคม เช่น การรวมกลุ่มและการจัดการร่วมกัน และด้านสิ่งแวดล้อม เช่น การใช้เทคนิคเกษตรเชิงอนุรักษ์และการฟื้นฟูดินน้ำ จากกรณีศึกษาบ้านแม่หาง จังหวัดเชียงราย แสดงให้เห็นถึงความสำเร็จในการฟื้นฟูป่าผ่านการปลูกกาแฟอย่างยั่งยืน งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่ากาแฟที่ปลูกในระบบวนเกษตรสามารถเป็นแนวทางที่สมดุลระหว่างการอนุรักษ์ป่าและพัฒนาชุมชนอย่างแท้จริง

คำสำคัญ: วนเกษตร  บทบาทของเกษตรกร  การปลูกกาแฟแบบยั่งยืน