ฤทธิ์ต้านเชื้อ Staphylococcus aureus ของสารสกัดหยาบจากใบสะเดาอินเดีย (Azadirachta indica) และใบสะเดาเทียม (Azadirachta excelsa): ทางเลือกจากธรรมชาติสำหรับโรคเต้านมอักเสบในแพะ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การใช้ยาปฏิชีวนะอย่างแพร่หลายในอุตสาหกรรมปศุสัตว์โดยเฉพาะในแพะนม ส่งผลให้เกิดปัญหาการดื้อยาของเชื้อแบคทีเรีย (Antimicrobial Resistance: AMR) อย่างรุนแรง ซึ่งก่อให้เกิดความสูญเสียทางเศรษฐกิจมหาศาล ปัญหาด้านสุขภาพระดับโลกนี้เน้นย้ำถึงความจำเป็นเร่งด่วนในการค้นหาทางเลือกจากธรรมชาติที่ยั่งยืนและมีประสิทธิภาพ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เปรียบเทียบประสิทธิภาพของตัวทำละลายต่างชนิดในการสกัดสารออกฤทธิ์ต้านเชื้อ Staphylococcus aureus จากใบสะเดาอินเดีย (Azadirachta indica) และใบสะเดาเทียม (Azadirachta excelsa) และ 2) หาค่าความเข้มข้นต่ำสุดที่สามารถยับยั้ง (MIC) และฆ่าเชื้อ (MBC) ก่อโรค S. aureus ที่แยกได้จากแพะนม สารสกัดหยาบจากใบของพืชทั้งสองสายพันธุ์ถูกเตรียมด้วยตัวทำละลายสามชนิดคือ เอทานอล (C2H5OH) เฮกเซน (C6H14) และน้ำกลั่น (H2O; Distilled water) จากนั้นประเมินฤทธิ์ต้านเชื้อ S. aureus ที่แยกได้จากแพะนมที่เป็นโรคเต้านมอักเสบด้วยเทคนิค Agar Well Diffusion เพื่อหาขนาดของ โซนยับยั้ง (Inhibition Zones: IZ) และเทคนิค Broth Microdilution เพื่อกำหนดค่า MICs และ MBC ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า สารสกัดหยาบจากใบ A. excelsa ที่สกัดด้วยเอทานอล มีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อแบคทีเรียดีที่สุด โดยมีค่าเฉลี่ย IZ กว้างที่สุดถึง 2.45 ± 0.42 มม. ค่า MIC ของสารสกัดหยาบจากทั้งสองสายพันธุ์ที่สกัดด้วยเอทานอลและน้ำกลั่นมีค่า 7.81 มก./มล. ในขณะที่สารสกัดที่ใช้เฮกเซนมีค่า MIC ที่สูงกว่า (A. indica อยู่ที่ 31.25 มก./มล. และ A. excelsa อยู่ที่ 15.63 มก./มล.) อย่างไรก็ตามสารสกัดหยาบจากใบสะเดาทั้งสองสายพันธุ์ ไม่ว่าจะสกัดด้วยตัวทำละลายใด สามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อ S. aureus ได้อย่างมีนัยสำคัญ การวิเคราะห์ทางสถิติยืนยันความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ (P< 0.05) ของค่า MIC และ MBC ระหว่างสายพันธุ์ของสะเดาและชนิดของตัวทำละลายที่ใช้ การศึกษาครั้งนี้ยืนยันถึงประสิทธิภาพในการยับยั้งแบคทีเรียแบบขึ้นกับความเข้มข้น (concentration-dependent efficacy) ของสารสกัดหยาบจากใบสะเดาทั้งสองชนิดต่อเชื้อ S. aureus ผลลัพธ์บ่งชี้ว่าสารประกอบทางธรรมชาติเหล่านี้มีศักยภาพที่จะพัฒนาเป็นทางเลือกแทนยาปฏิชีวนะ ในการควบคุมการติดเชื้อแบคทีเรียก่อโรคในปศุสัตว์ โดยเฉพาะโรคเต้านมอักเสบในแพะนมได้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสารเอกสารอ้างอิง
กิตติศักดิ์ อัจฉริยะขจร, และสุกุมา สามงามนิ่ม. 2550. การตรวจวินิจฉัยโรคเต้านมอักเสบและคุณภาพน้ำนมดิบทางห้องปฏิบัติการ. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
ธีรเจต เลาหเสถียร, ภวัต เสรีตระกูล, กนกอร นนท์ศิริ, และศิริชัย เอียดมุสิก. 2564. ความชุกของเชื้อ Staphylococcus aureus และ Methicillin-resistance Staphylococcus aureus (MRSA) ที่แยกได้จากโคนมที่เป็นโรคเต้านมอักเสบในจังหวัดเพชรบุรี. แก่นเกษตร 50(2): 409–418.
รภัสสา จันทาศร, อภิเดช แสงดี, และพนิดา อริมัตสึ. 2555. การวิจัยและพัฒนาสารสกัดธรรมชาติทดแทนสารเคมีเพื่อป้องกันกำจัดโรคและแมลงศัตรูในการผลิตมะละกออินทรีย์ของพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลาง. คณะเทคโนโลยีการเกษตร มหาวิทยาลัยราชภัฎมหาสารคาม, มหาสารคาม.
Akinduti, P. A., H. F. Emoh-Robinson, Y. D. Obamoh-Triumphant, T. T. Obafemi, and T. T. Banjo. 2022. Antibacterial activities of plant leaf extracts against multi-antibiotic-resistant Staphylococcus aureus associated with skin and soft tissue infections. BMC Complement. Med. Ther. 22: 47.
Alzohairy, M. A. 2016. Therapeutics role of Azadirachta indica (Neem) and their active constituents in diseases prevention and treatment. Evid. Based Complement. Alternat. Med. 2016: 7382506.
Amutha, K., A. A. Kumar, and A. Godavari. 2017. Antibacterial effect of aqueous neem extract on bacterial isolates from mobile phones. Res. J. Pharm. Tech. 10: 501–507.
Aslantaş, A. G., G. V. Tomás, B. V. Jorge, C. Benito, S. P. Angeles, C. M. Pilar, and C. Mónica. 2020. Staphylococcus aureus exotoxins and their detection in the dairy industry and mastitis. Toxins 12: 537.
Chassagne, F., S. Tharanga, P. Gina, J. T. Lyles, D. Micah, M. Lewis, M. S. Akram, S. Sarah, R. F. Darya, and L. Q. Cassandra. 2021. A systematic review of plants with antibacterial activities: A taxonomic and phylogenetic perspective. Front. Pharmacol. 11: 586548.
Chen, J., X. Fan, J. Zhu, L. Song, Z. Li, F. Lin, R. Yu, H. Xu, and J. Zi. 2018. Limonoids from seeds of Azadirachta indica A. Juss. and their cytotoxic activity. Acta Pharm. Sin. B 8: 639–644.
Crippa, B. L., L. G. de Matos, F. N. Souza, and N. C. C. Silva. 2024. Non-aureus staphylococci and mammaliicocci (NASM): Their role in bovine mastitis and One Health. J. Dairy Res. 91: 1–13.
de Lima, M. C., B. B. Mariana, M. S. Thalita, C. P. Richard, K. d. C. Laís, H. S. G. Samuel, L. d. C. Sanely, M. d.
C. Mateus, and A. S. M. Maria. 2020. Profiles of Staphylococcus aureus isolated from goat persistent mastitis before and after treatment with enrofloxacin. BMC Microbiol. 20: 127.
Del Serrone, P., C. Toniolo, and M. Nicoletti. 2015. Neem (Azadirachta indica A. Juss) oil to tackle enteropathogenic Escherichia coli. Biomed. Res. Int. 2015: 343610.
Dohoo, I. R., and A. H. Meek. 1982. Somatic cell count in bovine milk. Can. Vet. J. 23: 119–125.
Hashim, N., A. Suhaila, S. H. Lili, R. G. Saidatul, and J. Rafidah. 2021. A study of neem leaves: Identification of method and solvent in extraction. Mater. Today Proc. 42: 217–221.
Hemdan, B. A., A. Mostafa, M. M. Elbatanony, A. M. El-Feky, T. Paunova-Krasteva, S. Stoitsova, M. A. El-Liethy, G. E. El-Taweel, and M. A. Mraheil. 2023. Bioactive Azadirachta indica and Melia azedarach leaves extracts with anti-SARS CoV-2 and antibacterial activities. PLoS One 18: e0282729.
Kaseke, T. B., Z. Chikwambi, C. Gomo, A. B. Mashingaidze, and C. Murungweni. 2023. Antibacterial activity of medicinal plants on the management of mastitis in dairy cows: A systematic review. Vet. Med. Sci. 9: 2800–2819.
Kharwar, R. N., K. S. Vijay, M. Ashish, K. Jitendra, K. S. Dheeraj, K. V. Satish, K. G. Surendra, K. Anuj, K. Nutan,
R. Bharadwaj, and K. Souvik. 2020. Harnessing the phytotherapeutic treasure troves of the ancient medicinal plant Azadirachta indica (neem) and associated endophytic microorganisms. Planta Med. 86: 906–940.
Michael, C. K., T. L. Daphne, G. C. V. Natalia, S. M. Vasia, P. Efthymia, and C. F. George. 2023. Longitudinal study of subclinical mastitis in sheep in Greece: An investigation into incidence risk, associations with milk quality and risk factors of the infection. Animals 13: 3295.
Nanasombat, S., and N. Teckchuen. 2009. Antimicrobial antioxidant and anticancer activities of Thai local vegetables. J. Med. Plant. Res. 3: 443–449.
Park, S., and J. R. Foster. 2021. Staphylococcus aureus in agriculture: Lessons in evolution from a multispecies pathogen. Clin. Microbiol. Rev. 34: e00182-20.
Peyrusson, F., V. Hugo, K. N. Tiep, L. Rachel, S. Odile, J. Y. Coppée, W. Christiane, T. Tanel, and V. B. Françoise. 2020. Intracellular Staphylococcus aureus persisters upon antibiotic exposure. Nat. Commun. 11: 2200.
Quelemes, P. V., M. L. G. Perfeito, M. A. Guimarães, R. C. dos Santos, D. F. Lima, C. Nascimento, M. P. N. Silva, M. J. d. S. Soares, C. D. Ropke, P. Eaton, J. de Moraes, and J. R. S. A. Leite. 2015. Effect of neem (Azadirachta indica A. Juss) leaf extract on resistant Staphylococcus aureus biofilm formation and Schistosoma mansoni worms. J. Ethnopharmacol. 175: 287–294.
Rainard, P., G. Christophe, C. Thierry, F. Thierry, H. Christophe, R. Mickael, T. K. Gwenola, K. Zuzana, C. Anne, B. Florence, R. R. Gilbert, and M. Patrice. 2018. Host factors determine the evolution of infection with Staphylococcus aureus to gangrenous mastitis in goats. Vet. Res. 49: 72.
Rajendran, P., K. Renu, B. M. Abdallah, E. M. Ali, V. P. Veeraraghavan, K. Sivalingam, Y. Rustagi, S. A. Abdelsalam, R. I. H. Ibrahim, and S. Y. Al-Ramadan. 2024. Nimbolide: Promising agent for prevention and treatment of chronic diseases (recent update). Pharmaceuticals (Basel). 17(3): 353. (PMCID:PMC10989234).
Romano, A., A. Gazzola, V. Bianchini, C. Cortimiglia, A. M. Maisano, P. Cremonesi, H. U. Graber, F. Vezzoli, and M. Luini. 2020. Staphylococcus aureus from goats are genetically heterogeneous and distinct to bovine ones. Front. Vet. Sci. 7: 628.
Silvyana, A. E., R. Rahmasari, and B. Elya. 2022. Azadirachta indica hexane extract: Potent antibacterial activity against Propionibacterium acne and identification of its chemicals content. Pharmacogn. J. 14: 489–496.
Srivastava, S. K., B. Agrawal, A. Kumar, and A. Pandey. 2020. Phytochemicals of Azadirachta indica source of active medicinal constituent used for cure of various diseases: A review. J. Sci. Res. 64(1): 385–390.
Wright, M. R., H. W. Ian, C. B. Faith, W. Hannah, and D. S. Merrell. 2022. In vitro antibacterial activity of nimbolide against Helicobacter pylori. J. Ethnopharmacol. 285: 114828.
Yerima, M. B., S. M. Jodi, K. Oyinbo, H. M. Maishanu, A. A. Farouq, and A. U. Junaidu. 2012. Effect of neem extracts (Azadirachta indica) on bacteria isolated from adult mouth. J. Basic. Appl. Sci. 20: 64–67.
