ธรรมาภิบาลกับการเสริมสร้างความเข้าใจในอำนาจกำกับดูแล: กรณีศึกษารองคณบดีฝ่ายทรัพยากรมนุษย์

ผู้แต่ง

  • เครือมาศ สมัครการ สาขาวิชาวิทยาศาสตร์ชีวภาพ ภาควิชาวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมชีวภาพ คณะศิลปศาสตร์และวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน อำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม 73140

คำสำคัญ:

อำนาจกำกับดูแล, ธรรมาภิบาลใน, สถาบันอุดมศึกษา, ลำดับชั้นการบังคับบัญชา, การบริหารทรัพยากรมนุษย์, วัฒนธรรมองค์กร

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ขอบเขตอำนาจการกำกับดูแลของ รองคณบดีในสถาบันอุดมศึกษา โดยยกกรณีศึกษาของตำแหน่งรองคณบดีฝ่ายทรัพยากรมนุษย์ คณะศิลปศาสตร์และวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยบทความนี้มีความมุ่งหมายในการสร้างความรู้และความเข้าใจที่ถูกต้องในหลักการกระจายอำนาจ และ ธรรมาภิบาลในองค์กร เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์ด้วยหลักกฎหมายปกครอง ซึ่งผลการศึกษาพบว่า อำนาจกำกับดูแลของรองคณบดีที่ได้รับมอบหมายตามพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์และคำสั่งคณะฯ ที่ 90/2568 บ่งบอกความชอบด้วยกฎหมายของการปฏิบัติราชการ และผลการวิจัยชี้ให้เห็นถึงประเด็นความท้าทายที่สำคัญในการบริหารจัดการคณะฯ 2 ประการ คือ 1) บุคลากรบางส่วนขาดความเข้าใจในลำดับชั้นการบังคับบัญชาซึ่งนำไปสู่การเสนองานข้ามขั้นตอน ส่งผลกระทบต่อระบบความรับผิดชอบที่จะสามารถตรวจสอบได้ และ 2) พฤติกรรมการสื่อสารในพื้นที่สาธารณะที่เกิดความคลาดเคลื่อนจากข้อเท็จจริงเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายของรองคณบดี ซึ่งเป็นปัจจัยนำไปสู่การละเมิดมาตรฐานจริยธรรมและเกิดปัญหาทางกฎหมาย ผู้วิจัยเสนอแนะองค์กรให้เร่งสร้างวัฒนธรรมธรรมาภิบาลผ่านการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ และการเคารพในสายการบังคับบัญชา เพื่อยกระดับความโปร่งใสและรักษาเสถียรภาพในการบริหารจัดการอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

กมลชัย รัตนสกุลวงศ์. (2551). กฎหมายปกครอง. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ขจร จิตสุขุมมงคล. (2558). ธรรมาภิบาลในสถาบันอุดมศึกษา. https://www.council-uast.com/filedata/file

คณะศิลปศาสตร์และวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. (2568). คำสั่งที่ 90/2568 เรื่อง มอบหมายภารกิจให้รองคณบดีฝ่ายทรัพยากรมนุษย์. ลงวันที่ 1 พฤษภาคม 2568.

คณะทำงานผลักดันการดำเนินการตามระบบคุณภาพมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. (2566). เกณฑ์คุณภาพมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (Kasetsart University Quality System - KUQS). สำนักงานพัฒนาคุณภาพ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

จักรกฤษณ์ พางาม, จักรกฤษณ์ โปณะทอง, และอรอุมา เจริญสุข. (2567). แนวปฏิบัติที่ดีของสถาบันอุดมศึกษาสำหรับการประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ. วารสารวิจัยวิชาการ, 7(5), 329-344.

จุมพล หนิมพานิช. (2553). การบริหารจัดการภาครัฐใหม่: หลักการ แนวคิด และกรณีตัวอย่างของไทย. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

บรรเจิด สิงคะเนติ. (2568). หลักกฎหมายการควบคุมฝ่ายปกครอง (พิมพ์ครั้งที่ 8). วิญญูชน.

บวรศักดิ์ อุวรรณโณ. (2542). กฎหมายมหาชน เล่ม 2: การกระทำทางปกครอง. นิติธรรม.

ปธาน สุวรรณมงคล. (2558). การบริหารงานภาครัฐกับการสร้างธรรมาภิบาล. สถาบันพระปกเกล้า.

ประมวลจริยธรรมข้าราชการพลเรือน. (2564, 20 พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 138 ตอนที่ 35 ก. หน้า 1-4.

มรุต วันทนากร และ ดรุณี หมั่นสมัคร. (2567). การกำกับดูแลเทศบาล. สถาบันพระปกเกล้า. https://shorturl.at/Y1Zdb

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. (2553). ข้อบังคับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ว่าด้วยจรรยาบรรณของพนักงานมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พ.ศ. 2553. http://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://legal.psd.ku.ac.th/files/laws/img-918095405_1537243856.pdf

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. (2558). ข้อบังคับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ว่าด้วยการบริหารงานบุคคลพนักงานมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พ.ศ. 2558. https://legal.psd.ku.ac.th/frontends/laws/19

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. (2558). พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พ.ศ. 2558. ราชกิจจานุเบกษา.

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. (2561). คำสั่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ที่ 970/2561 เรื่อง การมอบอำนาจสั่งซื้อหรือสั่งจ้างและการทำสัญญาหรือข้อตกลงตามพระ

ราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 และระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 (เพิ่มเติม). https://finance.tu.ac.th/wp-content/uploads/2025/10/ppoch221068B.pdf

มานิตย์ จุมปา. (2550). คำอธิบายกฎหมายปกครอง. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ราชกิจจานุเบกษา. (2564). แนวปฏิบัติตามหลักธรรมาภิบาลในสถาบันอุดมศึกษา. เล่ม 138 ตอนพิเศษ 311 ง หน้า 23-35. https://www2.reru.ac.th/wp-content/uploads/2023/03/แนวปฏิบัติหลักธรรมมาภิบาลในสถาบันอุดมศึกษา.pdf

ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยงานสารบรรณ พ.ศ. 2526. (2526, 25 พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 100 ตอนที่ 85. หน้า 1-62.

วิษณุ เครืองาม. (2554). กฎหมายปกครอง. วิญญูชน.

สมหวัง พิธิยานุวัฒน์. (2554). การบริหารจัดการสถาบันอุดมศึกษา: ทิศทางและแนวปฏิบัติ. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สมยศ เชื้อไทย. (2567). หลักกฎหมายมหาชนเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 17). วิญญูชน.

แสงชัย อภิชาติธนพัฒน์. (2559). หลักธรรมาภิบาลในการบริหารองค์กร. วิทยาลัยรัฐธรรมนูญ สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ.

สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน. (2562). คู่มือวินัยและการรักษาวินัย. สำนักงาน ก.พ.

สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน. (2561). หลักเกณฑ์กระทรวงการคลังว่าด้วยมาตรฐานและหลักเกณฑ์ปฏิบัติการควบคุมภายในสำหรับหน่วยงานของรัฐ พ.ศ. 2561. https://audit.ops.moc.go.th/th/content/category/detail/id/3304/iid/10492

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2534). พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534. https://www.dga.or.th/wp-content/uploads/2021/01/file_d6aa2b69e43a56c5456d54cad64411b0.pdf

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2539). พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539. https://www.businesseventsthailand.com/uploads/image_file/file/220428-file-LY3Rv74l1.pdf

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2562). คู่มือการปฏิบัติงานเกี่ยวกับการพิจารณาทางปกครองและกระบวนการตรวจสอบข้อเท็จจริงก่อนการสั่งการของเจ้าหน้าที่. สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา.

สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี. (2542). ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการสร้างระบบบริหารกิจการบ้านเมืองและสังคมที่ดี พ.ศ. 2542. โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.

Hood, C. (1991). A Public Management for All Seasons?. Public Administration, 69(1), 3-19.

Marginson, S., & Considine, M. (2000). The Enterprise University: Power, Governance and Reinvention in Australia. Cambridge University Press.

Rhodes, R. A. W. (1996). The New Governance: Governing without Government. Political Studies, 44(4), 652-667.

World Bank. (1992). Governance and Development. The World Bank.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-08-19

รูปแบบการอ้างอิง

สมัครการ เ. (2026). ธรรมาภิบาลกับการเสริมสร้างความเข้าใจในอำนาจกำกับดูแล: กรณีศึกษารองคณบดีฝ่ายทรัพยากรมนุษย์. ศวท : ศิลปศาสตร์ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (LAS: Liberal Arts, Science and Technology), 3(2), 55–64. สืบค้น จาก https://li04.tci-thaijo.org/index.php/art-science/article/view/10818

ฉบับ

ประเภทบทความ

Research Article

หมวดหมู่